[lazy_cat_205]

Kinh nghiệm xin học MBA


Thái Thị Thanh Mai (http://www.maithai.org <http://www.maithai.org/> )



1. Khi nào bạn nên đi học MBA?

1.1. Bạn cần thăng tiến trong lĩnh vực quản lý kinh doanh bạn đang làm:

Nếu bạn đã có nhiều năm kinh nghiệm làm việc trong lĩnh vực quản lý kinh doanh thì tấm bằng MBA từ cơ sở đào tạo tốt có thể giúp bạn thăng tiến. Trong quá trình học MBA, bạn sẽ được học những môn giúp bạn bồi bổ thêm kiến thức và nâng cao vốn hiểu biết về kinh doanh.

1.2. Bạn cần một chứng chỉ hành nghề:

Với một số ngành như là phân tích tài chính, tư vấn quản lý, v.v., tấm bằng MBA là cần thiết để được vào làm bộ phận quản lý. Những ngành này có tính cạnh tranh rất cao nên để thăng tiến bạn cần phải vượt trội hơn những người có tham vọng như mình và chứng minh được rằng mình có khả năng lãnh đạo. Điều này có nghĩa là bạn phải có kiến thức về các phương thức quản lý và hiểu được phạm vi áp dụng của lý thuyết vào thực tế. Trong quá trình học MBA, bạn sẽ học cách tự tìm và định hướng phát triển cũng như tự đánh giá bản thân, rèn luyện khả năng phối hợp làm việc, và học về đạo đức kinh doanh. Một chương trình MBA tốt sẽ tạo rất nhiều điều kiện để bạn được cọ sát với thực tế kinh doanh.

1.3. Bạn cần một chất xúc tác để đổi nghề:

Nếu công việc hiện tại của bạn không phải là kinh doanh hay quản lý mà bạn lại muốn chuyển sang lĩnh vực này thì MBA có thể giúp bạn bước chuyển tiếp. Chương trình MBA sẽ mở ra cho bạn cách nhìn nhận các vấn đề cũ theo cách mới. Trong qúa trình học bạn sẽ được rèn luyện kỹ năng lãnh đạo thông qua teamwork (làm việc theo nhóm), case studies (nghiên cứu tình huống), và cọ sát với công việc quản lý thực tiễn.

1.4. Bạn muốn trở thành chủ doanh nghiệp:

MBA sẽ trang bị cho bạn kiến thức nền tảng để tự mở kinh doanh. Bên cạnh các kiến thức cơ bản đó, theo học chương trình MBA sẽ cho bạn các mối quan hệ với các sinh viên MBA khác, họ cũng chính là những người đã, đang, và sẽ hoạt động trong các lĩnh vực kinh doanh. Bạn cũng sẽ xây dựng được các mối quan hệ quý báu với giới kinh doanh thông qua những sinh viên này cũng như hội cựu sinh viên của trường và các mối kinh doanh mà trường giới thiệu.



2. Các chuyên ngành mà bạn có thể chọn:

2.1. Accouting ̣(kế toán)

Bạn sẽ học về làm sổ sách và báo cáo tài chính cho công ty. Nhiệm vụ của kế toán viên là cung cấp thông tin tài chính của công ty cho những người quan tâm. “Financial accouting” (kế toán tài chính) cung cấp thông tin cho những người ngoài công ty (ví dụ như là cơ quan thuế, cổ đông, v.v ) còn “managerial accouting” (kế toán quản lý) thì cung cấp thông tin nội bộ cho những nhà quản lý của công ty để giúp họ đưa ra quyết định về vận hành và phát triển công ty.

Ngành này đòi hỏi ở bạn đức kiên trì, sự yêu thích các con số, và tính chính xác cao.

2.2. Finance

Bạn sẽ được học làm thế nào để đầu tư vào real assets (ví dụ như đầu tư vào nhà đất, v.v.) và financial assets (ví dụ như đầu tư vào ngân hàng, thị trường chứng khoán) và quản lý các khoản đầu tư đó cũng như cách quản lý các luồng tiền tệ ra và vào công ty.

Ngành này đòi hỏi ở bạn kiến thức tư duy toán học cao và sự hiểu biết tốt về kinh tế học.

2.3. Human resource mangement

Bạn sẽ được học làm thế nào để quản lý và khuyến khích nhân viên làm việc hết sức mình và đem lại hiệu quả cao nhất cho công ty.

Ngành này đòi hỏi ở bạn khả năng đắc nhân tâm và kỹ năng giao tiếp quần chúng.

2.4. Information management

Bạn sẽ được học làm thế nào để quản lý thông tin và sử dụng chúng một cách hiệu quả trong kinh doanh.

Ngành này đòi hỏi ở bạn hiểu biết về hoạt động kinh doanh của công ty, tư duy logíc, khả năng phối hợp làm việv với các bộ phận khác của công ty, và sự đam mê các công nghệ thông tin ví dụ như máy tính, intranet, internet, firewall, các chương trình phần mềm ứng dụng, v.v.

2.5. Marketing

Bạn sẽ được học làm thế nào để tiếp cận và đưa sản phẩm và dịch vụ của công ty đến cho khách hàng. Như vậy bạn sẽ học về phân tích thị trường, tìm kiếm khách hàng mới, giữ khách hàng cũ, quyết định giá bán hàng, phương thức tiếp thị, v.v.

Ngành này đòi hỏi ở bạn tính sáng tạo cao, khả năng thích ứng cao với môi trường, và kiến thức tốt về human psychology (tâm lý học con người) cộng với sự đam mê giao tiếp xã hội.

2.6. General management

Nếu bạn chọn học “general managment” thì tức là bạn sẽ không chuyên sâu về lĩnh vực nào hết mà sẽ được học tất cả các môn ở mức độ chung chung. Ngành học này phù hợp với những ai muốn làm “senior managment” như là CEO (chief executive officer) v.v. hay là muốn mở công ty riêng.

Ngành này đòi hỏi ở bạn tư duy logíc, tư duy chiến lược, tính can dảm dám nghĩ dám làm dám chịu trách nhiệm, sự nhạy bén, và hơn cả là máu làm doanh nghiệp.

2.7. International Business

“International business” là một khái niệm rất rộng. Đây là ngành học giành cho những người muốn làm ở các công ty đa quốc gia mà trong công việc có đụng chạm đến yếu tố nước ngoài hoặc làm việc trên thị trường quốc tế. Trong “international business” bạn cũng có thể đi sâu vào một trong các lĩnh vực hẹp từ 2.1 đến 2.6. Ví dụ khi bạn muốn làm cho bộ phận xuất khẩu của một công ty thì bạn nên chọn học “marketing” trong “international business”.



3. Tìm trường học MBA:

Để tìm được trường phù hợp thì trước hết bạn cần hiểu rõ mình theo học MBA vì mục đích gì và tìm hiểu xem trường nào có thể cung cấp cho bạn cái bạn cần. Bạn cũng cần phải xác định rõ là đi học chính là đầu tư công sức, thời gian, và tiền bạc để lấy kiến thức phục vụ cho công việc tương lai chứ đừng coi nó là một chuyến đi chơi du lịch hay coi việc lấy được tấm bằng là mục đích. Có bằng MBA mà không làm được việc thì thà đừng có còn hơn. Chỉ có kiến thức và khả năng net-working mới có thể giúp bạn làm việc thành công.

Khi xác định được rằng mình đi học vì mục đích rõ ràng thì sau đây là một số tiêu chí để bạn cân nhắc:

3.1. Xếp hạng (ranking) của trường:

Chỉ dựa vào chỉ số xếp hạng của trường (bạn có thể tìm thấy ranking của các trường trên www.usnews.com <http://www.usnews.com/> , www.businessweek.com <http://www.businessweek.com/> , www.mbainfo.com <http://www.mbainfo.com/> , www.ft.com <http://www.ft.com/> , v.v.) không thể cho bạn biết được liệu trường đó có chương trình phù hợp với bạn hay không. Ranking chỉ cho bạn một cái nhìn chung chung tổng quát về trường chứ không cho bạn biết thực tế chất lượng của từng chương trình cụ thể. Nó cũng không thể cho bạn biết là liệu nó thể đem lại cho bạn các mối quan hệ (network) mà bạn cần hay không. Vì vậy bạn chỉ nên coi ranking như là một thông tin để tham khảo chứ không nên coi nó là tiêu chí duy nhất để chọn trường.

Tuy nhiên bạn nên chọn trường đã được kiểm định chất lượng vì MBA là một đầu tư rất lớn cho tương lai. Theo học một chương trình kém chất lượng sẽ không đem lại cho bạn kiến thức, kỹ năng, hay các mối quan hệ cần thiết để thành công trông tương lai. Bất cứ trường nào cũng đều cố gắng đánh bóng tên tuổi của mình để chiêu sinh. Ở Mỹ có rất nhiều tổ chức kiểm định chất lượng nhưng duy chỉ có The Association To Advance Collegiate School of Business (http://www.aacsb.edu <http://www.aacsb.edu/> ) mới là tổ chức có uy tín. Những trường nào không được tổ chức này công nhận thì thường không có chất lượng tốt.

3.2. Chương trình học (curriculum):

Vì bạn theo học MBA có mục đích rõ ràng, bạn cần tìm chương trình có khả năng phục vụ mục đích đó một cách tốt nhất. Bạn muốn tương lai sẽ làm gì sau khi học xong MBA thì chọn chương trình mà trường có thế mạnh nhất.

Nếu bạn muốn theo hoc MBA để chuẩn bị cho việc mở công ty kinh doanh riêng sau này thì nên lựa chọn chương trình nào nhấn mạnh về đào tạo doanh nhân (có nhiều môn về “entrerpreneurship”, “new venture management”, “small business managment”, etc.). Tương tự như vậy, nếu bạn muốn trở thành nhà phân tích tài chính thì nên chọn chương trình nhấn mạnh vào các môn tài chính, vân vân và vân vân.

Để biết được trường có thế mạnh về lĩnh vực nào thì vào website của khoa business và xem curriculum (các môn mà trường dạy), professor profile (sơ yếu lý lịch của giáo viên về ngành học và các công trình nghiên cứu của giáo viên đó), alumi activities (các hoạt động của cựu sinh viên của trường), business connection (mối quan hệ của trường với các doanh nghiệp), v.v.

3.3. Networking:

Không ai có thể làm kinh doanh hay quản lý mà không cần đến quan hệ. Nếu bạn muốn làm gì sau khi học xong MBA thì tìm trường tập trung nhiều người đã, đang, và sẽ hoạt động trong lĩnh vực mình quan tâm. Để biết thông tin này thì bạn nên tìm hiểu ở mục “student profile”, “alumni organization”, và “professional centers” của trường.

3.4. Dịch vụ tìm việc làm:

Nếu bạn không biết sau khi học xong MBA thì mình sẽ đi đâu để kiếm việc làm thì nên chọn trường có cách chương trình dịch vụ giúp sinh viên kiếm việc làm sau khi tốt nghiệp. Rất nhiều trường có dịch vụ giúp sinh viên kiếm việc trên phạm vi toàn cầu. thường sinh viên Việt nam mình quay về nước sau khi học nên cái này có lẽ không quá quan trọng. Nếu bạn muốn kiếm việc làm ở nước ngoài thì cũng nên quan tâm đến tiêu chí này.

3.5. Địa điểm của trường và chất lượng cuộc sống

Dù sao thì khi học MBA bạn cũng bỏ ra 1-2 năm trong quãng đời của mình ở trường bạn học nên ngoài kiến thức ra bạn cũng muốn có ký ức đẹp sau khi ra trường. Địa điểm của trường có thể quyết định các yếu tố ảnh hưởng đến cuộc sống của bạn như là thời tiết khí hậu, giá cả sinh hoạt, hoạt động xã hội v.v.



4. Yếu tố quyết định cơ hội bạn được chấp nhận vào trường bạn chọn

Có rất nhiều trường tốt mà bạn thích nhưng chưa chắc người ta đã nhận bạn vì số lượng người xin học luôn luôn cao hơn số xuất mà trường có. Do vậy bạn cần đánh giá đúng khả năng của mình đến đâu so với yêu cầu của trường. Trường đánh giá khả năng của bạn theo những tiêu chí sau:

4.1. Học lực

Trường sẽ nhìn vào điểm đại học của bạn để đánh giá sức học của bạn so với bạn bè cùng lứa ở trường của bạn. Điểm khá hay giỏi của bạn chỉ thể hiện là bạn có sức học tốt hơn so với bạn bè cùng lứa ở trường của bạn chứ không thể hiện sức học của bạn so với sinh viên ở trường khác và nước khác. Nếu trường bạn định xin đã có nhiều sinh viên đến từ trường của bạn thì người ta sẽ căn cứ vào thống kê giữa sức học của các sinh viên đó ở trường hiện tại so với điểm số của họ khi học ở trường của bạn để dự đoán sức học của bạn nếu được chấp nhận vào trường. Vì thế nên nếu nhiều sinh viên được điểm giỏi của trường bạn vào học ở trường đó lại học kém thì người ta cũng không quan tâm lắm vào bảng điểm của bạn nữa. Ngược lại, nếu những sinh viên được điểm trung bình ở trường của bạn vào học trường đó học rất tốt thì nếu bạn chỉ được điểm trung bình của trường bạn cũng không phải là trở ngại trong việc bạn xin học.

Vì mỗi trường có tiêu chuẩn chấm điểm riêng và chất lượng học sinh không giống nhau nên người ta cần xem xét đến điểm GMAT của bạn để đối chiếu bạn với cách sinh viên trường khác khi xem xét hồ sơ của bạn. Điểm GMAT sẽ càng quan trọng khi trường bạn định xin vào chưa có ai từng học ở trường mà bạn đã học.

4.2. Kinh nghiệm và triển vọng làm việc

Chất lượng sinh viên ra trường có ảnh hưởng rất lớn đến uy tín của trường nên người có triển vọng tốt để khi ra trường sẽ tạo tiếng tốt cho trường. Để đánh giá được điều này, người ta nhìn vào những gì bạn đã và đang làm, khả năng tạo network (thông qua letter of recommendation - thư giới thiệu - người ta có thể phán đoán xem bạn có khả năng lập quan hệ với ai và mức độ thân cận của mối quan hệ đó như thế nào), khả năng thuyết phục và marketing (thông qua statement of purpose - thư xin học)

4.3. Khả năng trình bày

Trong quản lý và kinh doanh thì khả năng thuyết phục là vô cùng quan trọng. Muốn bán được hàng thì trước hết bạn phải biết cách hấp dẫn và thuyết phục được khách hàng của mình là hàng của mình ưu việt hơn các hàng khác. Muốn lãnh đạo thì bạn phải thuyết phục được người khác tin và làm theo ý mình. Để thuyết phục bạn cần phải biết trình bày ý tưởng của mình bằng văn bản (người ta nhìn vào statement of purpose - thư xin học – của bạn để đánh giá) cũng như qua diễn thuyết (cái này người ta sẽ kiểm tra qua lần interview - phỏng vấn bạn). Tuỳ theo ngành bạn chọn (ví dụ như accouting) mà có thể trường không chú trọng lắm vào khả năng diễn thuyết. Tuy nhiên dù ngành nào thì bạn cũng phải biết viết tốt.

4.4. Tư chất

Mỗi ngành nghề đều đòi hỏi bạn cần có một số tố chất nhất định. Người ta sẽ nhìn vào SOP, LOR, và CV của bạn cũng như qua interview để phán xem tư chất của bạn có phù hợp với ngành bạn chọn hay không. Ví dụ nếu bạn muốn theo chuyên ngành accounting mà lại thể hiện mình là người có tính sáng tạo cao nhưng lại thiếu kiên nhẫn thì khả năng được chấp nhận vô cùng thấp. Cũng vậy nếu bạn muốn theo ngành human resource management mà lại thể hiện là mình ít giao tiếp và ít hoạt động xã hội thì bạn không phải là người có tố chất để thành công trong ngành này.